ISO Hydraulic Pneumatic Schematic Symbol - สัญลักษณ์มาตรฐาน ในระบบไฮดรอลิกส์ - นิวแมติกส์

 

ISO Hydraulic-Pneuamtic Schematic Symbol

สัญลักษณ์มาตรฐาน ที่ใช้งานในระบบไฮดรอลิกส์-นิวแมติกส์

by sanee tienriew

24-03-2553
Developing


เกริ่นนำกันเล็กน้อยครับ

               สำหรับสัญลักษณ์ที่ได้แสดงไว้ในเนื้อหานี้ เป็นสัญลักษณ์ที่ใช้งานทั่วๆ ในแบบมาตรฐาน BS 2917-1:1993, ISO 1219-1:1991 ซึ่งเป็นภาพสัญลักษณะและแผนผังวงจรสำหรับระบบกำลังงานของไหล (Fluid power ) หรือ ระบบไฮดรอลิกส์ - นิวแมติกส์ และคุณลักษณะเฉพาะของสัญลักษณ์

ผมคงจะขอนำเสนอสัญลักษณ์บางส่วนที่มีการใช้งานกันน่ะครับ...


1.   ISO Hydraulic Line Schematic Symbols
Lines - เส้น                                                                                                                                                                                
  
                                                        
continuous line - Hydraulic work line |
เป็นเส้นทึบยาวต่อเนื่อง แสดงให้เห็นเส้นทางการไหลของน้ำมันในวงจรไฮดรอลิกส์





Electric Line
เส้นแสดงสัญลักษณะของทางเดินของไฟฟ้า หรือสายไฟนั่นเอง
dashed line
| เส้นปะหยาบ... เป็นสัญลักษณ์แทนสัญญาณความดันน้ำมัน (Pressure pilot Line) 


ตัวอย่างการใช้งานเส้นปะหยาย แทนสัญลักษณ์สัญญาณความดัน



ภาพที่ 1-1 สัญลักษณ์วาล์วจำกัดความดัน
Pressure relief valve


dashed line | เส้นปะ ละเอียด....
เป็นสัญลักษณ์แทน เ
ส้นทางระบายน้ำมัน (Drain Line) ของอุปกรณ์ไฮดรอลิกส์ เส้น มอเตอร์ไฮดรอลิกส์


ตัวอย่างการใช้งานเส้นปะหยาบ และละเอียด ที่ใช้แทนสัญลักษณ์




ภาพที่ 1-2 วาล์วจำกัดความดัน แบบรับสัญญาณจากภายนอก และระบายน้ำมันออกสู่ภายนอก
Unloading Valve, External pilot, external drain

จากภาพ แสดงให้เห็นเส้นปะละเอียด (L) และ เส้นสัญญาณ Pilot line (Z)

(!!!! ภาพนีไม่ค่อยชัดเท่าไหล่ครับ .... เด๋วหามาเปลี่ยนให้ใหม่ครับ )


ตัวอย่างอีกภาพครับ

 


ภาพที่ 3 วงจรไฮดรอลิกส์ กว้าน หรือรอกระบบไฮดรอลิกส์แบบหมุนทางเดียว
Hydraulic circuit Crane winch (One side)

ภาพที่ 3 ค่อนข่างเยอะหน่อยครับ แต่บางจุดก็ยังไม่ชัดเจนเท่าไหล่ และมักจะเป็นอย่างนี้เสมอ เวลาลงไปทำงานจริงๆ แบบนี้ต้องอาศัยประสบการณ์ครับ   สำหรับการพิจารณาเส้นที่แสดงแทนสัญลักษณ์แบบต่างๆ ก็ไม่ยาก โดยจะต้องพิจารณาดูที่ความเป็นไปได้ในการทำงานของอุปกรณ์ 

ตัวอย่างเช่น 
 
                  เส้นที่เขียนขึ้น เขียนต่อไปยังวาล์วที่แสดงถึงการควบคุมการทำงานแบบสัญญาณสั่งการจากภายนอก (external pilot Operation) จะเป็นเส้นปะแบบไหน ก็แล้วแต่ แต่ต้องเป็นสัญญา Pilot-Line แน่นอน

แต่ถ้าบังเอิญเส้นยาวต่อเนื่อง แต่ไปต่อลงสัญลักษณ์ของถังพักน้ำมัน อันนั้นจะต้องมีช่วงใดช่วงหนึ่งที่เป็นเป็นตัวแยกระหว่าง Drain-Line กับ Pilot Line เช่นในวงจร บริเวณวาล์วควบคุมทิศทางที่ต่อถัดจากปั้มไฮดรอลิกส์ จะมีทั้งเส้น Pilot-line และ Drain-Line ต่อกันอยู่ แต่จะมีวาล์วควบคุมทิศทางที่ต่อขั้นกันไว้ครับ







Hydraulic Flexible Line - ภาพแสดงท่อทางไฮดรอลิกส์ ที่สามารถดัดโค้ง ให้ตัวได้ (Hydraulic Hose)
ซ่งจะมีการนำไปใช้สำหรับจุดที่ท่อทางต้องโดนดัดโค้ง หรือในส่วนเคลื่อนที่ของเครื่องจักร รวมทั่งส่วนที่มีการสั่นสะเทือน
 




Hydraulic Line connections - ภาพแสดงจุดชื่อมต่อระหว่างท่อทาง




Hydraulic Crossing Line - เส้นทางน้ำมันที่พาดผ่านกัน แต่ไม่ได้ต่อเส้นทางน้ำมันเข้าด้วยกัน






envelope - long and short dashes around two or more component symbols
ใช้แสดงขอบเขตของการแสดงอุปกรณ์ อาจจะเป็นสัญลักษณ์ของอุปกรณ์ต่างๆ ที่มากกว่า 1 เพื่อแสดงถึงอุปกรณ์ที่รวมกันเป็นชุดเดียวกัน หรือหน่วยเดียวกัน




Hydraulic Vent, Venting
ช่องทางระบายอากาศ หรือช่องทางหายใจ สำหรับให้อากาศไหลเข้าและออกในระบบไอดรอลิกส์





Hydraulic Line with Connection with Plug
แสดงท่อทางน้ำมันที่ถูกอุด หรือปิดไว้ด้วยตัวอุด (Plug)




Hydraulic Line with connection
แสดงท่อทางน้ำมันที่ถูกเชื่อมต่อไว้




Hydraulic Quick Coupling with Check Valve
แสดงถึงท่อทางน้ำมันที่มีการเชื่อต่อด้วยข้อต่อสวมเร็ว (Quick Coupling)

Circular-รูปทรงกลม
large circle | วงกลมขนาดใหญ่
แสดงแทนปั้มไฮดรอลิกส์ (ไฮดรอลิกส์ ปั้ม) และมอเตอร์ไอดรอลิกส์ (ไฮดรอลิกส์มอเตอร์)


small circle | วงกลมขนาดเล็ก แสดงถึงเครื่องมือวัดต่างๆ (Measuring device)

เช่น
     Pressure gauge (Hydraulic manometer) , Thermometer 
     เครื่องมือวัดอัตราการไหลของน้ำมันไฮดรอลิกส์ (Hudraulic Flow meter)  เป็นต้น

semi-circle - rotary actuator


Square
quare  - pressure control function
รูปสี่เหลี่ยม 1 รูป มักถูกใช้แสดงแทนการทำงานของอุปกรณ์ควบคุมความดัน หรือตัว Pressur control valve

เช่น



ภาพ วาล์วจำกัดความดัน  หรือ Pressure Relief valve


รูปสี่เหลี่มตั้งแต่ 2 หรือ 3 มักใช้แสดงถึง วาล์วควบคุมทิศทาง

ตัวอย่างเช่น


ภาพ วาล์วควบคุมทิศทางแบบ 2 ตำแหน่ง



ภาพ วาล์วควบคุมทิศทางแบบ 3 ตำแหน่ง

   Diamond




-diamond - Fluid conditioner (filter, separator, lubricator, heat exchanger)
Miscellaneous Symbols สัญลักษณ์อื่นๆ ทั่วไป

Spring
แทนภาพปริง


Flow Restriction
แทนสิ่งกีดขวางการไหลของน้ำมันไฮดรอลิกส์


Triangle
รูปทรงสามเหลี่ยม
สามเหลี่ยมภายในเป็นสีดำทึบ แสดงถึงทิศทางการไหลของน้ำมันไฮดรอลิกส์

สามหลี่ยมภายในไม่มีสีระบายทึบ แสดงถึงทิศทางการไหลของลมใรระบบนิวแมติกส์


Pumps and Compressors

ปั้มไฮดรอลิกส์ (Hydraulic pump) และเครื่องอัดอากาศ (Compressor air)
Fixed Displacement hydraulic pump - ปั้มแบบปริมาตรจุคงที่


ปั้มที่มีทิศทางการไหลทางเดียว


ปั้มที่มีทิศทางการไหลแบบ 2 ทิศทาง
Variable displacement hydraulic pump - ปั้มชนิดมีปริมาตรจุของปั้มแบบปรับเปลี่ยน

ปั้มไหลทิศทางเดียวแบบปรับค่าอัตราการไหลได้

ปั้มไหล 2 ทิศทางแบบปรับค่าอัตราการไหลได้


Compressor
!!!! ภาพนี้ รูปสามเหลี่ยมต้องไม่ทึบ นั้นหมายถึงระบบนิวแมติกส์ ไว้เปลี่ยนให้ทีหลังครับ....

Motors

Fixed displacement hydraulic motor
มอเตอร์ไฮดรอลิกส์แบบปริมาตรจุคงที่ แบบหมุนทิศทางเดียว

มอเตอร์ไอดรอลกส์แบบปริมาตรจุคงที่ แบบหมุน 2 ทิศทาง

Variable displacement hydraulic motor
มอเตอร์ไฮดรอลิกส์หมุนทิศทางเดียวแบบปรับค่าอัตราการไหล เพื่อปรับความเร็วมอเตอร์ได้

มอเตอร์ไฮดรอลิกส์หมุน 2 ทิศทางแบบปรับค่าอัตราการไหลได้ เพื่อใช้ในการปรับความเร็วมอเตอร์ได้

Pneumatic motor
มอเตอร์ลมแบบหมุนทิศทางเดียว

มอเตอร์ลมแบบหมุน 2 ทิศทาง

Rotary Actuator
ไฮดรอลิกส์

นิวแมติกส์

Cylinders

Single acting cylinder


 
กระบอกลมเคลื่อนที่กลับด้วยแรงจากภายนอก
เคลื่อนที่กับด้วยแรงจากปริง


Double acting cylinders


single piston rod (fluid required to extend and retract)



double ended piston rod
 Cylinders with cushions


single fixed cushon


double fixed cushion


single adjustable cushion


- double adjustable cushion

Directional Control Valves

Directional control valve (2 ports / 2 positions)


Normally closed directional control valve with 2 ports and 2 finite positions


Normally open directional control valve with 2 ports and 2 finite positions
Directional control valve (3 ports / 2 positions)


Normally closed directional control valve with 3 ports and 2 finite positions


Normally open directional control valve with 3 ports and 2 finite positions
Directional control valve (4 ports / 2 positions)


directional control valve with 5 ports and 2 finite postions
Directional control valve (4 ports / 3 positions)


-directional control valve with 5 ports and 3 finite postions
Proportional directional control valve

Electro-hydraulic servo valve

-The spool positions on these valves is variable allowing for variable flow conditions


-single-stage direct operation unit which accepts an analog signal and provides a similar analog fluid power output






two-stage with mechnical feedback indirect pilot operation unit which accepts an analog signal and provides a similar analog fluid power output



Control Methods

วิธีการควบคุมการทำงานของอุปกรณ์ไฮดรอลิกส์ - นิวแมติกส์
Manual Control  - การควบคุมด้วยมือ
general symbol (without showing the control type)


pushbutton


lever


foot pedal



 Mechanical Control - การควบคุมด้วยกลไก
plunger or tracer


spring


ทำงานด้วยลูกลิ้ง (roller) สามารถทำงานได้ 2 ทาง


ทำงานด้วยลูกกลิ้ง สามารถทำงานได้ทางทางเดียว 



Electrical Control - การควบคุมการทำงานด้วยไฟฟ้า
ทำงานด้วยแม่เหล็กไฟฟ้าจากขดลวด (Solenoid)


Pilot Operation - การทำงานด้วยสัญญาณความดัน
ทำงานด้วยสัญญาณลมอัด (Pneumatic pilot Operate)


ทำงานด้วยสัญญาความดันของน้ำมันไฮดรอลิกส์ (hydraulic Pilot Operate)


Pilot operated two-stage valve  - การควบคุมการทำงานแบบ 2 จังหวะ
Pneumatic: Sol first stage


Pneumatic: Air pilot second stage


Hydraulic: Sol first stage


Hydraulic: Hyd pilot second stage


Check valves, Shuttle valves, Rapid Exhaust valves

Check valves
check valve -free flow one direction, blocked flow in other direction


pilot operated check valve, pilot to close


pilot operated check valve, pilot to open



Shuttle valve
to isolate one part of a system from an alternate part of circuit.


Rapid exhaust valve/Pneumatic
installed close to an actuator for rapid movement of the actuator




Pressure Control Valves

Pressure Relief Valve(safety valve) normally closed
line pressure is limited to the setting of the valve, secondary part is directed to tank.


Proportional Pressure Relief


 line pressure is limited to and proportional to an electronic signal
Sequence Valve

when the line pressure reaches the setting of the valve, valve opens permitting flow to the secondary port. The pilot must be externally drained to tank.




Pressure Reducing valve


pressure downstream of valve is limited to the setting of the valve

Flow Control Valves

สัญลักษณ์วาล์วควบคุมการไหล
Throttle valve
วาล์วควบคุมการไหลแบบปรับค่าได้ (adjustable output flow)


Flow Control valve
วาล์วควบคุมการไหลแบบตายตัว (with fixed output)  และค่าวความดันทางด้านเข้า (Inlet Pressure) ไม่มีผลต่อค่าอัตราการไหล


with fixed output and relief port to reservoir with relief for excess flow (variations in inlet pressure do not affect rate of flow)


วาล์วควบคุมการไหลสามารถปรับค่าควบคุมการไหลได้ (adjustable output flow) และค่าความดันทางด้านเข้า (Inlet Pressure) ไม่มีผลต่ออัตราการไหลของน้ำมัน


fixed orifice

metered flow toward right free flow to left


pressure compensated flow control fixed output flow regardless of load


pressure and temperature compensated


with variable output and relief port to reservoir



Flow dividing valve


-flow is divided equally to two outputs.

Shut-Off Valve

Simplified symbol

Accumulators

Filters, Water Traps, Lubricators and Miscellaneous Apparatus

Filter or Strainer - กรองหยาบ
กรองสำหรับท่อางดูดของน้ำมันไฮดรอลิกส์


Water Trap
with manual drain


with automatic drained


Filter with water trap - กรองแยกอากาศกับน้ำออกจากกัน


ชนิดมีตัวระบายน้ำมันด้วยมือ (Manual Draing)



แบบระบายน้ำออกเองอัตโนมัติ (Automatic drain)



 Air Dryer


refrigerant, or chemical removal of water from compressed air line


Lubricator


ชุดผสมอากาศกับน้ำมันสำหรับส่งจ่ายไปยังเส้นทางลมของระบบ


Conditioning unit / Service unit - ชุดปรับสภาพลมอัด
compound symbol of filter, regulator, lubricator unit

สัญลักษณ์ ของอุปกรณืต่างๆ ในชุดปรับสภาพลมอัด (service unit) ซึ่งได้แก่ ชุดกรองอากาศ (Filter) ชุดผสมน้ำมันหล่อลื่นในอากาศ (Lubricator) และชุดตัวปรับความดันลม (Pressure regulator)


Simplified Symbol



Heat Exchangers

air or water cooled unit designed to remove heat from oil returning to reservoir

reference


http://www.engineersedge.com/hydraulic/symbols/hydraulic_iso_schematic_symbols.htm
http://www.airlinehyd.com/knowledgecenter/symbols.asp
http://www.roymech.co.uk/Useful_Tables/Drawing/Hyd_Pnue_symbols.html

ช่วยกันแสดงความคิดเห็น สำหรับใช้ในการปรับปรุง พัฒนาให้ดีขึ้นน่ะครับ ขอบคุณมากมาย....